Η αλιεία στην προσφυγική Καβάλα του Μεσοπολέμου

 

Η αλιεία στην προσφυγική Καβάλα του Μεσοπολέμου

 


(ανάρτηση στο FB, 21-2-2024)

Από τους 30.000 πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στην πόλη της Καβάλας, ένα σημαντικό ποσοστό προέρχονταν από παραθαλάσσιες περιοχές της δυτικής Μικράς Ασίας και της Προποντίδας και είχαν ως κύρια επαγγελματική δραστηριότητά τους την αλιεία.

Μέχρι τότε, και στα μέρη μας και στην παλιά Ελλάδα, η αλιεία ήταν υποτυπώδης: Οι λιγοστοί ψαράδες, άνθρωποι ταπεινής καταγωγής (χριστιανοί και μουσουλμάνοι), είχαν μικρά πλεούμενα και αλίευαν μόνο σε κλειστές θάλασσες και αποκλειστικά στα κατάγιαλα, δίπλα στην ακτή.

Οι πρόσφυγες έφεραν νέα εργαλεία (ανεμότρατες, γρι-γρί κ.ά.), δημιούργησαν αξιόλογο αλιευτικό στόλο και αξιοποίησαν παρθένα αλιευτικά πεδία. Έτσι από τη δεκαετία του 1930 το λιμάνι της Καβάλας έγινε, σταδιακά βέβαια, κέντρο μιας αξιόλογης αλιευτικής οικονομίας τοπικής κλίμακας.

Μια πρώτη αρκετά σαφή εικόνα για τη δύναμη του αλιευτικού μας στόλου και για την τοπική αλιευτική οικονομία παρουσιάζει μια έκθεση που δημοσίευσε το 1934 ο τότε Λιμενάρχης Καβάλας Ηλίας Καζάκος. Σύμφωνα με την έκθεση, στην Καβάλα υπήρχαν περισσότερα από 300 καΐκια και αλιευτικές λέμβοι, με πληρώματα περίπου 1.000 ατόμων.

Τα μηχανοκίνητα καΐκια ήταν ελάχιστα: 10 ανεμότρατες  και 3-4 γρι-γρι. Τα περισσότερα αλιευτικά ήταν ακόμη κωπήλατα: 40 τράτες και γρύποι – 45 γαριδόδιχτα – 30 “σύνθετα” (ίσως διχτυάρικα, σουπιόδιχτα, γλωσσόδιχτα, μπαρμπουνερά, καρτέρια για παλαμίδες, σκουμπριά, γοφάρια) – 25 παραγάδια – 150 διάφορες αλιευτικές λέμβοι (μάλλον με πυροφάνια και καλάθια - κιούρτους, για αχινούς, μύδια κ.ά.). 

Αν και η έκθεση αναφέρεται ρητά στην πόλη της Καβάλας, έχω λόγους να θεωρώ ότι ο Λιμενάρχης ενσωματώνει και την υπόλοιπη περιφέρεια,  περιλαμβάνει δηλ. τον κόλπο των Ελευθερών και την Κεραμωτή, ίσως και τη Θάσο.

Στην εκδήλωση του Συλλόγου της Αγίας Παρασκευής, θα μιλήσουμε και γι’ αυτά και για πολλά άλλα…



Αιτήματα κατόχων οικοπέδων Αεροπορικής Αμύνης στους συνοικισμούς της Καβάλας (1927-1933)


Υπόμνημα Συνοικιακών συλλόγων Αγίας Παρασκευής, Προφήτη Ηλία, Δεξαμενής, Άνω Σφαγείων και Αγίου Αθανασίου, κατόχων οικοπέδων Αεροπορικής Αμύνης (Μάρτ. 1933)*:

 

Το Κιουτσούκ Ορμάν και ο χώρος της Αγίας Παρασκευής, αρχές δεκ. 1920

(ανάρτηση στο FB, 17-2-2024)

«Όλοι εμείς οι κάτοικοι των ανωτέρω συνοικιών, εργάτες και φτωχοί βιοπαλαιστές οι περισσότεροι, που εγκατασταθήκαμε εδώ μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, σας αναφέρουμε τα εξής:

Από το 1923 και μετά φτιάξαμε, σε μέρη βραχώδη και αδέσποτα που βρίσκονται  έξω από την πόλη της Καβάλας, από μία μικρή οικοδομή για να στεγάσουμε την οικογένειά μας. Σ’ αυτό τον αγώνα μας δεν είχαμε καμία ενίσχυση από το Κράτος. Μετά από επίμονη εργασία και με πολλούς κόπους και μόχθους, στερούμενοι πολλές φορές ακόμη και το ξερό ψωμί, κατορθώσαμε να ισοπεδώσουμε αυτά τα βραχώδη και δυσδιάβατα υψώματα, που σήμερα καλούνται συνοικίες, και να στήσουμε τις εστίες μας. Τώρα τα μέρη αυτά θεωρούνται οικόπεδα.[...]

Τα οικόπεδα αυτά ανήκουν σήμερα στην Αεροπορική Άμυνα, η οποία από το 1927 ζητάει να τα πληρώσουμε σε τιμές υπερβολικές.** […] Από τότε έχουμε υποστεί πολλές πιέσεις, καταδιώξεις και φυλακίσεις ακόμη…».

[Το απόσπασμα αποδόθηκε σε πιο απλή γλώσσα]

----------

* Απευθύνονται στον πρωθυπουργό, τον πρόεδρο της Βουλής, τους βουλευτές Καβάλας κ.ά.

** Το 1925 ιδρύθηκε η “Αεροπορική Άμυνα”, με σκοπό την ενίσχυση της στρατιωτικής αεροπορίας της χώρας, και της ανατέθηκε η κυριότητα, διαχείριση και διάθεση των δημοσίων αστικών κτημάτων - Σύμφωνα με τις καταγγελίες, η Αεροπορική Άμυνα ζητούσε για τα κατσάβραχα της Αγίας Παρασκευής, του Προφήτη Ηλία κ.ά. τιμές οικοπέδων του Ψυχικού, της Κηφισιάς και της Εκάλης. Μετά το 1930 το κράτος μείωσε τις τιμές μέχρι και 75%...

-------------

Στην εκδήλωση της συνοικίας Αγίας Παρασκευής (26-2-2024) θα μιλήσουμε και για αυτό και για πολλά άλλα...



Ανθρωπιστικές δράσεις στην περιοχή του Παγγαίου την επαύριον της Βουλγαρικής Κατοχής (1916-1918). Το έργο του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού

 

Ανθρωπιστικές δράσεις στην περιοχή του Παγγαίου την επαύριον της Βουλγαρικής Κατοχής (1916-1918).

Το έργο του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού



(ανάρτηση στο FB, 28-2-2026)

 

Το τέλος της βουλγαρικής κατοχής (Αύγ. 1916 – Σεπτ. 1918) βρήκε την Ανατολική Μακεδονία σε κατάσταση καταστροφής και εξαθλίωσης. Ο αποδεκατισμένος πληθυσμός στις πόλεις και τα χωριά αντιμετώπιζε το φάσμα της πείνας και της αρρώστιας και από παντού ακούγονταν επείγουσες εκκλήσεις για βοήθεια και συμπαράσταση. Χαρακτηριστική είναι η δραματική έκκληση της Επιτροπής Κυριών Καβάλας στις 8 Οκτωβρίου 1918: «Η Ανατολική Μακεδονία δεν περιλαμβάνει παρά λείψανα εκπνέοντα.[...] Σας ικετεύομεν να σπεύσετε εις ενίσχυσίν μας εν ονόματι του Χριστού προς διάσωσιν των τελευταίων λειψάνων, και ικετεύομεν συνάμα τους πρεσβευτάς της Γαλλίας, της Αγγλίας και της Αμερικής εν ονόματι της παγκοσμίου ανθρωπίνης αλληλεγγύης να ειδοποιήσουν τας Φιλανθρωπικάς εταιρείας εις τας πατρίδας των. Ζητούμεν πρωτίστως τροφάς, φορέματα και φάρμακα».[...]


Η εκτόπιση των Αρμενίων από την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (1924-1927)

 

Η εκτόπιση των Αρμενίων από την Ανατολική Μακεδονία - Θράκη (1924-1927)


(ανάρτηση στο FB, 28 Mαΐου 2026)

Στις 27 Μαΐου 1924 τετρακόσιοι πενήντα (450) Αρμένιοι πρόσφυγες της Καβάλας οδηγήθηκαν αναγκαστικά στο λιμάνι της πόλης για να επιβιβαστούν στο ατμόπλοιο “Έρση”, με προορισμό τον Πειραιά και από εκεί τον Πύργο της Ηλείας. Σε άλλους 550 δόθηκε προθεσμία τεσσάρων ημερών για να διευθετήσουν τις υποθέσεις τους με το δημόσιο και να κλείσουν τους λογαριασμούς τους με την αγορά της Καβάλας.

Έτσι τέθηκε σε εφαρμογή το πρόγραμμα εκτόπισης των Αρμενίων προσφύγων από την Ανατ. Μακεδονία και τη Δυτ. Θράκη, το οποίο αποφασίστηκε από την ελληνική κυβέρνηση την άνοιξη του 1924 και μέχρι το 1926-1927 πέρασε διάφορα στάδια: εκτέλεσης, αναστολής, ακύρωσης και εγκατάλειψης.