Ανθρωπιστικές δράσεις στην περιοχή του Παγγαίου την επαύριον της Βουλγαρικής Κατοχής (1916-1918). Το έργο του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού

 

Ανθρωπιστικές δράσεις στην περιοχή του Παγγαίου την επαύριον της Βουλγαρικής Κατοχής (1916-1918).

Το έργο του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού

(ανάρτηση στο FB, 28-2-2026)

 

Το τέλος της βουλγαρικής κατοχής (Αύγ. 1916 – Σεπτ. 1918) βρήκε την Ανατολική Μακεδονία σε κατάσταση καταστροφής και εξαθλίωσης. Ο αποδεκατισμένος πληθυσμός στις πόλεις και τα χωριά αντιμετώπιζε το φάσμα της πείνας και της αρρώστιας και από παντού ακούγονταν επείγουσες εκκλήσεις για βοήθεια και συμπαράσταση. Χαρακτηριστική είναι η δραματική έκκληση της Επιτροπής Κυριών Καβάλας στις 8 Οκτωβρίου 1918: «Η Ανατολική Μακεδονία δεν περιλαμβάνει παρά λείψανα εκπνέοντα.[...] Σας ικετεύομεν να σπεύσετε εις ενίσχυσίν μας εν ονόματι του Χριστού προς διάσωσιν των τελευταίων λειψάνων, και ικετεύομεν συνάμα τους πρεσβευτάς της Γαλλίας, της Αγγλίας και της Αμερικής εν ονόματι της παγκοσμίου ανθρωπίνης αλληλεγγύης να ειδοποιήσουν τας Φιλανθρωπικάς εταιρείας εις τας πατρίδας των. Ζητούμεν πρωτίστως τροφάς, φορέματα και φάρμακα».[...]

Από το Ούλαγατς της Καππαδοκίας στην Καβάλα

 Από το Ούλαγατς της Καππαδοκίας στην Καβάλα

(ανάρτηση στο FB, 14 Μαΐου 2022)*

«Έβγαινε ο Αύγουστος [1924], μέρα Παρασκευή ήτανε, που μπήκαμε στους αραμπάδες και όλο το Ουλαγάτς[1] άδειασε από τους χριστιανούς. Λίγα πράγματα πήραμε μαζί μας. Κάτι ρούχα, κανένα χαλί, λίγα μπακιρικά, στρώματα και τέτοια. Μπόγους τα κάναμε. Χρήματα δεν άφηναν να πάρεις. Φλουριά όμως όσα είχαμε τα πήραμε. Τ’ άλλα τα δώσαμε για ένα κομμάτι ψωμί στους Τούρκους.

Εκείνοι, και μάλιστα οι Τουρκάλες, πολύ λυπήθηκαν που φεύγαμε. Έκλαιγαν μαζί μας και ως τους αραμπάδες που ανεβαίναμε έρχονταν από πίσω μας και μας αγκαλιάζανε και μας φιλούσανε. “Να ξανάρθετε”, λέγανε. “Εμείς άλλους δε θέλουμε. Εσείς είστε δικοί μας”.

Έρχονται οι Βλάχοι! Η μεταφορά της βοήθειας του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού στο Παγγαίο.

 

Έρχονται οι Βλάχοι!

(ανάρτηση στο FB, 30 Ιανουαρίου 2021)

 

“Ολόκληρη η περιοχή του Παγγαίου [είναι] τελείως κατεστραμμένη. Πέντε χιλιάδες [άνθρωποι] σε 35 χωριά είναι πλήρως εξαρτημένοι από την αμερικανική βοήθεια έως την επόμενη συγκομιδή, αλλά δεν υπάρχουν ζώα εργασίας, εργαλεία ή σπόροι για να προετοιμαστεί η επόμενη σοδειά” (τηλεγράφημα του Edward Capps, επικεφαλής της αποστολής του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού στην Ελλάδα, 12 Δεκ. 1918).

Το πρόχειρο Ορφανοτροφείο Πραβίου, τέλη 1918

 

Το πρόχειρο Ορφανοτροφείο Πραβίου, τέλη 1918

(ανάρτηση στο FB, 5 Απριλίου 2020)

Φωτογραφία με τα ορφανά παιδιά και το “προσωπικό” του πρόχειρου Ορφανοτροφείου Πραβίου περί τα μέσα Νοεμβρίου του 1918. Παραθέτουμε λίγες σχετικές πληροφορίες (μικρά αποσπάσματα από ευρύτερη εργασία μας):

Την επαύριον της απελευθέρωσης της Ανατολ. Μακεδονίας, μέσα στη γενική εικόνα καταστροφής και ερήμωσης, ξεχώριζε και το “οικτρόν θέαμα των απορφανισθέντων παιδίων και κορασίδων”, όπως ανέφερε Έλληνας στρατιωτικός. Κατά τον Κωνσταντίνο Αδοσίδη, γενικό διοικητή Μακεδονίας, τα ορφανά παιδιά της Ανατ. Μακεδονίας ανέρχονταν σε περίπου 2.000. Στον αριθμό αυτό δεν περιλαμβάνονταν τα ορφανά που είχαν απαχθεί από Βούλγαρους στρατιωτικούς και βρίσκονταν ακόμη στη Βουλγαρία.

Το Ορφανοτροφείο Πραβίου την επαύριον της βουλγαρικής κατοχής 1916-1918

Μια φωτογραφία: Το Ορφανοτροφείο Πραβίου την επαύριον της βουλγαρικής κατοχής 1916-1918

Στη φωτογραφία απεικονίζονται τα ορφανά παιδιά και το “προσωπικό” του πρόχειρου Ορφανοτροφείου Πραβίου περί τα μέσα Νοεμβρίου του 1918. Παραθέτουμε λίγες σχετικές πληροφορίες (μικρά αποσπάσματα από ευρύτερη εργασία μας*):   

Την επαύριον της απελευθέρωσης της Ανατολ. Μακεδονίας, μέσα στη γενική εικόνα καταστροφής και ερήμωσης, ξεχώριζε και το “οικτρόν θέαμα των απορφανισθέντων παιδίων και κορασίδων”, όπως αναφέρει Έλληνας στρατιωτικός.  Κατά τον Κωνσταντίνο Αδοσίδη, γενικό διοικητή Μακεδονίας, τα ορφανά παιδιά της Ανατ. Μακεδονίας ανέρχονταν σε περίπου 2.000. Στον αριθμό αυτό δεν περιλαμβάνονταν  τα ορφανά που είχαν απαχθεί από Βούλγαρους στρατιωτικούς και βρίσκονταν ακόμη στη Βουλγαρία.

Η American Near East Relief (Αμερικανική Περίθαλψη Εγγύς Ανατολής) στην Καβάλα, τη Δράμα, το Πράβι και στα χωριά της Ανατολικής Μακεδονίας

Η American Near East Relief (Αμερικανική Περίθαλψη Εγγύς Ανατολής) στην Καβάλα, τη Δράμα, το Πράβι και στα χωριά της Ανατολικής Μακεδονίας 

 

Ένας αιώνας Near East Relief [1]

Έναν αιώνα ζωής συμπλήρωσε στα τέλη του 1915 η American Near East Relief, η “Αμερικανική Περίθαλψη Εγγύς Ανατολής” (από το 1930 με τη σημερινή της ονομασία: “Near East Foundation”). Ο αμερικανικός μη κυβερνητικός οργανισμός ιδρύθηκε στα 1915 για να παράσχει βοήθεια στους Αρμένιους και στους άλλους χριστιανικούς πληθυσμούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που κατά την διάρκεια του Α΄Παγκσμίου Πολέμου υπέστησαν τη γενοκτονική πολιτική των Νεότουρκων.

Το Ποδαρικό - ένα έθιμο στα χωριά της Επαρχίας Παγγαίου

Το Ποδαρικό

Διατηρούνται ακόμη πολλές προλήψεις και δεισιδαιμονίες που υιοθέτησε ο λαός μας στη μακραίωνη ιστορική διαδρομή του. Ανορθολογικές δοξασίες που κληρονομήθηκαν από την ελληνική αρχαιότητα και από επιδράσεις αρχαίων ανατολικών πολιτισμών και επιβίωσαν στα χριστιανικά χρόνια, παρά τις επικρίσεις και τις νουθεσίες των Πατέρων της Εκκλησίας: “ψευδή πάντα και ανυπόστατα”, “πάντα τα Ελλήνων ασεβήματα αποστρέφεσθαι χρη”.

Οι μετονομασίες στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου και τα νέα τοπωνύμια στο Νομό Καβάλας

Οι μετονομασίες και τα νέα τοπωνύμια [1]

Οι μακραίωνες περιπέτειες του ελλαδικού χώρου άφησαν έντονα σημάδια στο χάρτη: Χιλιάδες ήταν οι περιοχές και τα νησιά, οι πόλεις, τα χωριά και οι οικισμοί, τα βουνά και τα ποτάμια κ.ά. που είχαν ονόματα σλάβικα, τούρκικα, αρβανίτικα, ακόμη και φράγκικα και βλάχικα. Οργανωμένη προσπάθεια για τον εξελληνισμό των τοπωνυμίων αρχίζει το 1909, όταν διορίζεται ειδική επιτροπή, με πρόεδρο τον "πατέρα" της ελληνικής λαογραφίας Νικόλαο Πολίτη. Στην εισηγητική έκθεση του υπουργού Εσωτερικών εξηγούνται και οι λόγοι: Τα βάρβαρα και κακόηχα ονόματα προσβάλλουν το γλωσσικό αίσθημα, επηρεάζουν αρνητικά το φρόνημα των κατοίκων και δημιουργούν ψευδείς εντυπώσεις για την εθνική καταγωγή τους.

Νικόλαος Πολίτης

Στις βόρειες περιοχές, που είχαν ενσωματωθεί στο ελληνικό κράτος το 1912-13, μαζικές μετονομασίες έχουμε μόνο μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών. Το 1925 δίνονται οι γενικές κατευθύνσεις για τον εξελληνισμό των ξένων τοπωνυμίων και συγκροτούνται νομαρχιακές επιτροπές. Στην Καβάλα, η επιτροπή μετονομασιών στελεχώθηκε από το Νομάρχη, ως πρόεδρο, το Μητροπολίτη Καβάλας - Νέστου, το διευθυντή του Γυμνασίου, καθηγητές, το νομομηχανικό της Νομαρχίας κ.ά. δημοσίους υπαλλήλους.

Από το 1925 μέχρι το 1928 μετονομάστηκαν περίπου 2.500 οικισμοί σ’ όλη τη χώρα. Στο Ν. Καβάλας οι μόνοι που διατήρησαν το έως τότε όνομά τους ήταν τα δώδεκα χωριά της Θάσου, στην επαρχία Καβάλας ο Ζυγός, στην επαρχία Νέστου η Κεραμωτή και στην επαρχία Παγγαίου επτά χωριά που είχαν ελληνικά ονόματα: Αυλή, Νικήσιανη, Ελευθερές, Μεσορόπη, Μουσθένη, Ορφάνι και Παλιοχώρι.

"Οι μουσουλμάνες της Ανταλλαγής"

“Το όνομά μου είναι Νουριέ, είμαι χήρα εικοσιεννιά (29) χρονών, παιδιά δεν έχω. Τώρα μένω στο σπίτι του πατέρα μου, του Χατζημεμέτ Τζαναβάρ, στο χωριό Γκόριανη, δίπλα στη Νικησιάνη. Αύριο θα κατέβω στο Πράβι, θα πάω στο Δεσπότη και θα του ζητήσω να με βαφτίσει. Θα του πω ότι η γιαγιά μου ήταν χριστιανή από τα μέρη της Ζηλιάχοβας, της Ζίχνης, που αλλαξοπίστησε με το ζόρι. Στις φλέβες μου, θα του πω, κυλάει χριστιανικό αίμα. Από μικρή αγαπούσα τη χριστιανική θρησκεία και τους Έλληνες. Γι’ αυτό δεν έφυγα μαζί με τους συγχωριανούς μου. Μ’ όλα τα παρακάλια και τις απειλές τους, δεν τους ακολούθησα στην Τουρκία, αλλά έμεινα εδώ, με κίνδυνο της ζωής μου. Εδώ είναι η πατρίδα μου, εδώ ανάπνευσα τον πρώτο αέρα της ζωής, εδώ θέλω να ζήσω!”