Η οργάνωση και διοίκηση της Ελληνορθόδοξης Κοινότητας Καβάλας (1860-1913)
Ο θεσμός των κοινοτήτων και η οργάνωση της Ελληνορθόδοξης Κοινότητας
Οι γνώσεις μας για τη συγκροτημένη κοινοτική ζωή των χριστιανών της Καβάλας αρχίζουν μόλις τη δεκαετία του 1860. Μέχρι τότε τίποτε δε γνωρίζουμε για την οργάνωση και διοίκηση της κοινότητάς τους. Υποθέτουμε ωστόσο ότι κάποιο κοινοτικό σύστημα διοίκησης θα είχε διαμορφωθεί εθιμικά στην κοινότητα των ελάχιστων ντόπιων χριστιανών κατοίκων, όπως και σε όλο τον τουρκοκρατούμενο Ελληνισμό. Αυτό άλλωστε υποδηλώνεται από τις ελάχιστες και αποσπασματικές πληροφορίες των αρχών της δεκαετίας του 1860. Σε πρακτικό του 1861 διαβάζουμε: «Ο Γ. Π. παραστάς έμπροσθεν ημών [του μητροπολίτη] και των τιμίων προεστώτων Καβάλλας...» και παρακάτω: «ηρωτήθη ο επίτροπος Ελευθέριος Πογιάρης...». Σε έγγραφο του 1862: «ερωτηθέντων των τζορμπατζήδων...» και «διετάξαμεν αρχιερατικώς τον κοτζάμπασιν Νικολήν (Πούλιου)...». Την ίδια χρονιά, όπως έχουμε δει, αναφέρεται σαφώς η ύπαρξη σχολικού εφόρου στην πόλη: «Ο υποφαινόμενος [Μιχαήλ Σπόντης]... κατά την διάρκειαν της προεδρίας και επιστασίας μου εις την ενταύθα σχολήν...»[1].
Οι γνώσεις μας για τη συγκροτημένη κοινοτική ζωή των χριστιανών της Καβάλας αρχίζουν μόλις τη δεκαετία του 1860. Μέχρι τότε τίποτε δε γνωρίζουμε για την οργάνωση και διοίκηση της κοινότητάς τους. Υποθέτουμε ωστόσο ότι κάποιο κοινοτικό σύστημα διοίκησης θα είχε διαμορφωθεί εθιμικά στην κοινότητα των ελάχιστων ντόπιων χριστιανών κατοίκων, όπως και σε όλο τον τουρκοκρατούμενο Ελληνισμό. Αυτό άλλωστε υποδηλώνεται από τις ελάχιστες και αποσπασματικές πληροφορίες των αρχών της δεκαετίας του 1860. Σε πρακτικό του 1861 διαβάζουμε: «Ο Γ. Π. παραστάς έμπροσθεν ημών [του μητροπολίτη] και των τιμίων προεστώτων Καβάλλας...» και παρακάτω: «ηρωτήθη ο επίτροπος Ελευθέριος Πογιάρης...». Σε έγγραφο του 1862: «ερωτηθέντων των τζορμπατζήδων...» και «διετάξαμεν αρχιερατικώς τον κοτζάμπασιν Νικολήν (Πούλιου)...». Την ίδια χρονιά, όπως έχουμε δει, αναφέρεται σαφώς η ύπαρξη σχολικού εφόρου στην πόλη: «Ο υποφαινόμενος [Μιχαήλ Σπόντης]... κατά την διάρκειαν της προεδρίας και επιστασίας μου εις την ενταύθα σχολήν...»[1].
