Πτυχές μιας δύσκολης συμβίωσης: Αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις γηγενών - προσφύγων στην Καβάλα, 1922-1925

 

Πτυχές μιας δύσκολης συμβίωσης: Αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις γηγενών - προσφύγων στην Καβάλα, 1922-1925*

Εισαγωγή

Από την επαύριον της Μικρασιατικής Καταστροφής η πόλη της Καβάλας δέχτηκε προσφυγικό πληθυσμό δυσανάλογο με τα μεγέθη και τις υποδομές της.[1] Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Πρόνοιας, μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου είχαν αποβιβαστεί για προσωρινή εγκατάσταση 33.000 πρόσφυγες[2]  και η πόλη είχε καταστεί ένα απέραντο προσφυγικό στρατόπεδο.

Αναφέρει ο Τύπος της εποχής: «Η πόλις της Καβάλλας παρουσιάζει θέαμα καταπληκτικής ανθρωποσυρροής, τα ατμόπλοια αποβιβάζουσι διαρκώς πρόσφυγας της Θράκης, άπασαι δε αι οδοί κατέχονται υπό ανθρωπομαζών κοιμωμένων εις το ύπαιθρον μέχρι εξευρέσεως οικημάτων και αποθηκών. Το θέαμα του απεράντου προσφυγικού στρατοπέδου παρέχει την εικόνα βαρείας ανθρωπιστικής σκληρότητος».[3]

Από τις παράγκες του Βύρωνα στο συνοικισμό της Κηπούπολης

Από τις παράγκες του Βύρωνα στην Κηπούπολη*

Με την έλευση των χιλιάδων προσφύγων ο πληθυσμός της Καβάλας υπερδιπλασιάστηκε και η πόλη βρέθηκε ενώπιον ενός δυσεπίλυτου στεγαστικού προβλήματος. Όπως έχουμε αναφέρει στο παρελθόν, για τη στέγαση του νέου πληθυσμού διατέθηκαν τα ανταλλάξιμα μουσουλμανικά οικήματα, παράλληλα όμως υλοποιήθηκαν και μεγάλης κλίμακας στεγαστικά προγράμματα [1]:

Καβάλα 1922-1930. Η στέγαση των προσφύγων και οι προσφυγικοί συνοικισμοί

Καβάλα 1922-1930

Η στέγαση των προσφύγων και οι προσφυγικοί συνοικισμοί

  

Η στέγαση των χιλιάδων προσφύγων της Καβάλας αποτέλεσε ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα. Με τον ερχομό τους οι ξεριζωμένοι διέμεναν σε σκηνές ή εύρισκαν καταφύγιο σε παράγκες και εγκαταλειμμένα κτήρια, σε σχολεία, εκκλησίες και τζαμιά, σε ξενοδοχεία, χάνια και λέσχες, κυρίως όμως σε καπναποθήκες.

Η επίταξη των δημόσιων και ιδιωτικών κτηρίων (με νόμους του Νοεμβρίου 1922), δεν μπορούσε παρά να είναι προσωρινό μέτρο, καθώς δυσχέραινε την κοινωνική και οικονομική ζωή, προκαλούσε αναστάτωση και ξεσήκωνε αντιδράσεις. Ωστόσο εκατοντάδες οικογένειες έμειναν στις επιταγμένες καπναποθήκες για μήνες, ορισμένες μέχρι και δύο χρόνια!

Το 1924 η Καβάλα εκκενώθηκε από το μουσουλμανικό πληθυσμό της και τα οικήματα των ανταλλάξιμων Τούρκων (συνολικά 1.975 σπίτια, τζαμιά και ιδρύματα) διατέθηκαν για τη στέγαση των προσφύγων. Η τοπική «Επιτροπή Στεγάσεως» εγκατέστησε σ’ αυτά περισσότερες από 7.000 οικογένειες, παραχωρώντας σε καθεμιά ένα δωμάτιο.