Ο δωσιλογισμός στη βουλγαροκρατούμενη Ανατολική Μακεδονία. Δίκες στο Ειδικό Δικαστήριο Δωσιλόγων Καβάλας (1945-1956)

Άρθρο δημοσιευμένο στο συλλογικό τόμο: Ιάκωβος Μιχαηλίδης - Ηλίας Νικολακόπουλος - Χάγκεν Φλάισερ (επιμ.), "Εχθρός" εντός τειχών. Όψεις του Δωσιλογισμού στην Ελλάδα της Κατοχής, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2006, σελ. 337-363. Η εργασία βασίστηκε στην ανακοίνωσή μου στο Συνέδριο «"Εχθρός" εντός τειχών. Όψεις του Δωσιλογισμού στην Ελλάδα της Κατοχής και του Εμφυλίου Πολέμου», που διοργάνωσε το "Δίκτυο Μελέτης Εμφυλίων Πολέμων" τον Ιούλιο του 2004 στη Σαμοθράκη. 

Ο δωσιλογισμός στη βουλγαροκρατούμενη Ανατολική Μακεδονία.  Δίκες στο Ειδικό Δικαστήριο Δωσιλόγων Καβάλας (1945-1956)

Το παρόν άρθρο βασίζεται στο αρχείο του Δικαστηρίου Δωσιλόγων Καβάλας (1945-1956)[1] και στον τοπικό τύπο της περιόδου 1945-1947 και αποτελεί μια προσπάθεια διερεύνησης του δωσιλογισμού στην Ανατολική Μακεδονία, ειδικότερα στην περιοχή του Νομού Καβάλας. Το Δικαστήριο Δωσιλόγων της Καβάλας[2] άρχισε τις εργασίες του στις 20 Οκτωβρίου 1945 και μέχρι το 1954 εκδίκασε υποθέσεις 292 κατηγορουμένων για παραβάσεις της Συντακτικής Πράξης 6/1945 «Περί επιβολής κυρώσεων κατά των συνεργασθέντων μετά του εχθρού»[3]. Εξέδωσε αποφάσεις για 286. Από αυτούς 197 αθωώθηκαν, ποσοστό 68,9%, και 89 καταδικάστηκαν, ποσοστό 31,1% [βλ. Πίνακα 1]. Για έξι άτομα το Δικαστήριο δεν εξέδωσε απόφαση. Πρόκειται για την πολύκροτη δίκη των ηγετικών στελεχών του τοπικού ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

Διώξεις ηγετών και μελών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ με την κατηγορία του δωσιλογισμού. Δίκες στο Ειδικό Δικαστήριο Δωσιλόγων Καβάλας (1945-1948)

Ανακοίνωση στο Β΄Διεθνές Συνέδριο Βαλκανικών Ιστορικών Σπουδών, Καβάλα 15-18  Σεπτεμβρίου 2005, Πρακτικά, Καβάλα 2009, σελ. 137-192. 

Από αριστερά: Χ. Ιορδάνογλου, Μ. Σουγιουτζόγλου (Άρης), Κ. Κωνσταντάρας -
Στέργιος Βαλιούλης - Κώστας Κωνσταντάρας στη Σχολή Ευελπίδων

                                                                                ●●●●●●

Διώξεις ηγετών και μελών του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ με την κατηγορία του δωσιλογισμού. Δίκες στο Ειδικό Δικαστήριο Δωσιλόγων Καβάλας (1945-1948)[1]

Αμέσως μετά την απελευθέρωση ένα από τα κύρια αιτήματα της ελληνικής κοινωνίας και μία από τις πρωταρχικές κυβερνητικές επαγγελίες ήταν η τιμωρία των δωσίλογων, των ατόμων που συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς, Ιταλούς και Βούλγαρους κατακτητές και στήριξαν ή υποβοήθησαν το έργο της εχθρικής Κατοχής[2]. Στις αρχές του 1945 θεσπίστηκε η Συντακτική Πράξη «Περί επιβολής κυρώσεων κατά των συνεργασθέντων μετά του εχθρού», βάσει της οποίας συστήθηκαν  τα Ειδικά Δικαστήρια Δωσιλόγων[3].

Το Δικαστήριο Δωσιλόγων της Καβάλας άρχισε τις εργασίες του στις 20 Οκτωβρίου 1945, δεκατρείς μήνες μετά την απελευθέρωση, και μέχρι το 1954 εκδίκασε υποθέσεις 292 κατηγορουμένων για συνεργασία με τις βουλγαρικές αρχές Κατοχής. Όμως στο εδώλιο των κατηγορουμένων του Ειδικού Δικαστηρίου Δωσιλόγων Καβάλας δε βρέθηκαν μόνο συνεργάτες του κατακτητή, αλλά και ηγετικά στελέχη και μέλη του τοπικού ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, που κατά την περίοδο της Κατοχής είχαν αγωνιστεί για την απελευθέρωση της πατρίδας. Δικάστηκαν κι αυτοί ως δωσίλογοι, με τις ίδιες κατηγορίες που βάρυναν τους πράκτορες της Οχράνα, τους ένστολους και ένοπλους συνεργάτες των Βουλγάρων, τα όργανα της βουλγαρικής προπαγάνδας, τους διώκτες, καταδότες και βασανιστές των Ελλήνων πολιτών και των αντιστασιακών ομάδων[4].