Οι “γερμανίδες καλόγριες” (της Deutsche Orient-Mission) στην Καβάλα του 1924

        Πριν από 100 χρόνια… Οι “γερμανίδες καλόγριες”

                                       (ανάρτηση στο FB, 14 Απριλίου 2024)

Την άνοιξη του 1924 εγκαταστάθηκαν στην Καβάλα τρεις “γερμανίδες καλόγριες” (έτσι ήταν γνωστές στους προπολεμικούς συμπολίτες)*, προφανώς μέλη της Deutsche Orient-Mission. Στεγάστηκαν σε οίκημα αιγυπτιακής ιδιοκτησίας επί της σημερινής οδού Θεοδώρου Πουλίδου (τότε οδού Ζαλόγγου), απέναντι από το Ιμαρέτ, και άρχισαν αμέσως τη αγαθοεργό δράση τους.

Σε αντίθεση με τις άλλες φιλανθρωπικές οργανώσεις (τoν Αμερικανικό Ερυθρό Σταυρό, την αμερικανική Near East Relief, τη βρετανική Save the Children κ.ά.), οι οποίες αποχώρησαν από την περιοχή μετά την τακτοποίηση των προσφύγων, η γερμανική αποστολή έμεινε εδώ 20 ολόκληρα χρόνια, παρέχοντας δωρεάν περίθαλψη, φάρμακα και είδη ιματισμού σε άπορους κατοίκους της πόλης, κυρίως στα μέλη της Αρμενικής Κοινότητας της Καβάλας. Συγχρόνως δημιούργησε και νηπιαγωγείο για 50 παιδιά Αρμενίων, όπου δίδασκε ένας προτεστάντης Αρμένιος δάσκαλος. 

Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, μετά από μήνυση που υπέβαλε ο Αρμένιος ορθόδοξος ιερέας,** οι "γερμανίδες καλόγριες" κατηγορήθηκαν για διενέργεια προπαγάνδας μεταξύ ενηλίκων και ανηλίκων, με σκοπό τον προσηλυτισμό τους στο προτεσταντικό δόγμα. Μετά από εκκλήσεις μελών της Κοινότητας, το Υπουργείο Παιδείας διέταξε το κλείσιμο του νηπιαγωγείου τους και ο Νομάρχης Καβάλας Λουλακάκης κατάργησε την ισχύουσα ατέλεια για τα εισαγόμενα από τη Γερμανία είδη ιματισμού. Μαζί με τις Γερμανίδες δικάστηκαν (με τις ίδιες κατηγορίες) και δύο Αρμένιοι, ένας γιατρός και ένας πάστορας - δάσκαλος.

Η δίκη επισκιάστηκε από αιματηρά γεγονότα (εκείνες τις μέρες οι δυνάμεις καταστολής είχαν σκοτώσει τον 19χρονο καπνεργάτη Ιωάννη Ψαρόπουλο από την Καλλιράχη της Θάσου και είχαν τραυματίσει πολλούς άλλους) και δεν έλαβε μεγάλη έκταση. Ο  Δ/τής Χωροφυλακής ταγματάρχης Καλομενόπουλος κατέθεσε ότι η φιλανθρωπία ήταν πρόσχημα για την άσκηση θρησκευτικού προσηλυτισμού, ενώ παρόμοιο περιεχόμενο είχε και η μαρτυρική κατάθεση του Μητροπολίτη Χρυσοστόμου, που αναγνώστηκε στο δικαστήριο.

Ως μάρτυρας υπεράσπισης κατέθεσε ο αφιχθείς εκ Γερμανίας Φρειδερίκος Σιούχα, διευθυντής της γερμανικής φιλανθρωπικής εταιρείας, και δεκάδες φτωχοί κάτοικοι της πόλης, που για χρόνια ευεργετούνταν από τις "γερμανίδες καλόγριες". Ο εισαγγελέας Σπηλιώτης θεώρησε τις κατηγορίες έωλες, αφού κανένας δεν προσκόμισε “συγκεκριμένα παραδείγματα Αρμενίων ορθοδόξων ή καθολικών μεταστάντων ομολογουμένως και αναφανδόν εις τον προτεσταντισμόν” και απηύθυνε νουθεσίες προς τους Αρμενίους της πόλης να παύσουν τις εσωτερικές τους διενέξεις και να ομονοήσουν.

Το δικαστήριο εξέδωσε ομόφωνη απαλλακτική απόφαση, χωρίς να περιμένει τις αγορεύσεις των συνηγόρων. Οι "γερμανίδες καλόγριες" έμειναν εδώ μέχρι το τέλος της Κατοχής και, σύμφωνα με αναμνήσεις παλαιών συμπολιτών, έφυγαν από την Καβάλα μαζί με τους Γερμανούς στρατιώτες.

-------

*Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες και δημοσιεύματα του Τύπου ήταν οι  Άννα Γιένσεν (επικεφαλής της αποστολής), Μ. Χέτβικ και Μαρία Ρεκ, αγνώστων λοιπών στοιχείων.

** Κατά μία άποψη, οι Αρμένιοι είναι ορθόδοξοι, κατά άλλες απόψεις είναι μονοφυσίτες, “αιρετικοί” κ.ά. Το θέμα δε μας αφορά.

Εικ.: “La Religieuse” της Henriette Browne, 1859.