"Φλέβα μου μυστική της Ιωνίας" - Οι μικρασιάτικοι "Δρόμοι του Αρχάγγελου" Μίκη Θεοδωράκη

"Ξενιτιά..." 

"…Γιάννενα και Τρίπολη και Κρήτη,

ρίζα μου, περηφάνεια Ψηλορείτη,
Ζάτουνα και νησιά της αγωνίας,
φλέβα μου μυστική της Ιωνίας..." 

(από το "Ασίκικο Πουλάκη" των Μίκη Θεοδωράκη - Μιχάλη Γκανά, 1996)

Στη φωτογραφία, ο Μίκης με τους γονείς του,
τον Κρητικό Γιώργη Θεοδωράκη και την Ασπασία Πουλάκη
από τον Τσεσμέ της Μικράς Ασίας, 1930

«Πριν καλά καλά εγκατασταθούμε στο νέο μας σπίτι [στην Πάτρα], η μάνα μου με πήρε να πάμε στο συνοικισμό να ψάξουμε για Τσεσμελιούς. Καθισμένοι μπροστά στους μικροσκοπικούς κήπους, γεμάτους γλάστρες, μπροστά στα πλινθόκτιστα σπιτάκια τους, που όμως έλαμπαν από τον φρέσκο ασβέστη, οι πρόσφυγες μας ερευνούσαν προσεκτικά και μετά σχολίαζαν το πέρασμά μας. Η μητέρα μου ντυμένη απλά αλλά αστικά, με το καπέλο, το βέλο και τα κομψά της παπούτσια. Εγώ καθαρός, με κοντό μπλε παντελόνι, άσπρο πουκάμισο και καφέ πέδιλα. Θα έλεγαν ασφαλώς μεταξύ τους οι πρόσφυγες, που πολλοί άντρες φορούσαν βράκα και οι γυναίκες μαύρα τσεμπέρια: “Τι θέλουν αυτοί οι πλούσιοι στο μαχαλά μας; Έχασαν το δρόμο; Ή ήρθαν για να διασκεδάσουν με τη φτώχεια μας;”.