“Ζητούμεν τόπον κατοικίας εκτός του φρουρίου…”*. Η αναφορά των χριστιανών της Καβάλας (Νοέ.1864)
και η επέκταση της πόλης εκτός των τειχών
Από την εποχή της ανασυγκρότησής της (1520-1530) μέχρι και τη δεκαετία του 1860, δηλ. για περίπου τρεισήμισι αιώνες, η Καβάλα περιορίζεται μέσα στα όρια της περίκλειστης παλιάς πόλης, σε μια μικρή έκταση 17 εκταρίων (1 εκτάριο = 10 στρέμματα). Στη χερσόνησο, τον κατεξοχήν χώρο κατοίκησης, αναπτύσσονται οι μαχαλάδες (συνοικίες), που αποτελούνται από άτομα της ίδιας θρησκευτικής ομάδας και συγκροτούνται γύρω από ένα θρησκευτικό χώρο. Στο κέντρο της πόλης, που είναι κοινό για όλους τους κατοίκους, οργανώνεται η αγορά και οι χώροι εργασίας και οικονομικών δραστηριοτήτων. Εκτός των τειχών της πόλης υπάρχουν μόνο χάνια, αποθήκες και κτίσματα για τις υπηρεσίες του λιμανιού και του εβδομαδιαίου παζαριού.
