Από τη ζωή με τους εβραίους… (στην Καβάλα, 10 χρόνια πριν από το Ολοκαύτωμα)

 

Από τη ζωή με τους εβραίους… (στην Καβάλα, 10 χρόνια πριν από το Ολοκαύτωμα)*

(ανάρτηση στο FB, 27 Ιανουαρίου 2020)

 

Κατά την περίοδο της μεγάλης οικονομικής κρίσης (1930-1933) χιλιάδες άνεργοι της Καβάλας επιβίωσαν χάρη στα δημοτικά - λαϊκά συσσίτια. Στους σημαντικότερους χρηματοδότες των επισιτιστικών προγραμμάτων συγκαταλέγονταν οι μεγάλες εβραϊκές εταιρείες της πόλης και οι εύποροι εβραίοι επιχειρηματίες. Από την άποψη της κοινωνικής προσφοράς, εξέχουσα ήταν η θέση της οικογένειας Μισραχή, που από τα τέλη του 19ου αιώνα είχε αντικαταστήσει τους Αλλατίνι στη διεύθυνση της Commercial.

Μια πρωτοβουλία των δασκάλων στα χρόνια της Οικονομικής κρίσης του 1930

 

Μια πρωτοβουλία των δασκάλων στα χρόνια της Οικονομικής κρίσης του 1930

(ανάρτηση στο FB, 6 Ιανουαρίου 2020)

Το Μάιο του 1933 το Δ.Σ. του Συλλόγου Δημοδιδασκάλων Καβάλας αναλαμβάνει μια σημαντική πρωτοβουλία για τους άπορους μαθητές και εκδίδει σχετική ανακοίνωση:

“Μέσα στο αργό ξεψύχισμα της πόλης μας, μέσα στην καθημερινή τραγωδία των δεκάδων χιλιάδων πεινασμένων που αρχίζουν να χάνουνε κι αυτήν την ελπίδα μιανής καλύτερης αύριο, εμείς οι δημοδιδάσκαλοι για λόγους σχετικούς με το επάγγελμά μας ξεχωρίζουμε τη δυστυχία του Καβαλλιώτικου παιδιού.

Ένα μεγάλο ποσοστό απ’ τις 6.000 μαθητές της πόλεώς μας κινδυνεύει. Η πείνα, η αρρώστια, η γδύμνια και η ξυπολισιά συνωμότησαν για να δώσουν στα πιο πολλά παιδάκια κορμιά καχεκτικά και σαρακοφαγωμένα. Πήραμε την απόφαση να οργανώσουμε παιδικές εξοχές για 20-30 μέρες τουλάχιστον σε μια από τις πιο όμορφες ακρογιαλιές της Πατρίδος μας”.

Κάποια άλλα Χριστούγεννα... στην Καβάλα της Οικονομικής κρίσης, 1930-1933

Κάποια άλλα Χριστούγεννα... 

Στην Καβάλα της Οικονομικής κρίσης, 1930-1933

(ανάρτηση στο FB, 25-12-2019)

Στις καπναποθήκες της πόλης απασχολούνταν περίπου 13.500 καπνεργάτες και καπνεργάτριες (επίσημα στοιχεία 1928), από τους οποίους οι 4.780 ήταν μονίμως εγκατεστημένοι στη Θάσο και στην αγροτική ενδοχώρα της Αν. Μακεδονίας […] Στα χρόνια της οικονομικής κρίσης οι περίπου 8.000 Καβαλιώτες που ζούσαν αποκλειστικά από την επεξεργασία των καπνών οδηγήθηκαν στην ανεργία και στην έσχατη φτώχεια.

Η απειλή της κοινωνικής έκρηξης επισημαίνεται και σε εμπιστευτική έκθεση της Διοίκησης Χωροφυλακής Καβάλας (14-12-1931): «Οι καπνεργάται απελπισμένοι πλέον ότι δεν θα εργασθώσι ούτε 10 τουλάχιστον ημέρας κατά τον παρόντα χειμώνα και μην έχοντες ουδένα έτερον πόρον ζωής, θα προβώσι εις τα έσχατα, αψηφούντες οιονδήποτε κίνδυνον και αυτόν τον θάνατον, όστις θα τους απαλλάξει του μαρτυρίου να βλέπουσι τα τέκνα των αποθνήσκοντα της πείνης».

Χριστούγεννα 1930 - Μαθητικά συσσίτια στην Καβάλα

Χριστούγεννα 1930 - Μαθητικά συσσίτια στην Καβάλα

(ανάρτηση στο FB, 29-12-2019)

Οι συνέπειες της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης ήταν εμφανείς από τις αρχές του 1930. Οι εκπρόσωποι του Δήμου, της Μητρόπολης κ.ά. τοπικών φορέων συνεκτιμούν ότι πάνω από 3.000 άποροι της πόλης βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο της πείνας και το δημοτικό συμβούλιο ψηφίζει τα πρώτα κονδύλια "διά τους πεινώντας".

Εν όψει των Χριστουγέννων του 1930 το Υπουργείο Παιδείας είχε εκφράσει την επιθυμία να ιδρυθούν μαθητικά συσσίτια στις πόλεις που πλήττονταν από την οικονομική κρίση. Λόγω της πενιχρής κρατικής χρηματοδότησης το έργο έπρεπε να βασιστεί στους δημοτικούς προϋπολογισμούς και στην κοινωνική αλληλεγγύη.

Αποχαιρετώμεν την Καβάλλαν... Εκπατρισμός Καβαλιωτών στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, 1930-1933

Αποχαιρετώμεν την Καβάλλαν...

Εκπατρισμός Καβαλιωτών στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, 1930-1933

(Ανάρτηση στο FB, 28-12-2019)

Αναμνηστική φωτογραφία από την αναχώρηση των Καβαλιωτών για τη Νέα Καβάλα

Στα χρόνια της οικονομικής κρίσης (1930-1933) το αίτημα για “αραίωση” της Καβάλας παίρνει σάρκα και οστά, με την αποσυμφόρηση του καπνεργατικού επαγγέλματος.

Η πιο γνωστή περίπτωση είναι η αγροτική αποκατάσταση 200 οικογενειών στην περιοχή της αποξηραμένης λίμνης Αρτζάν-Αιματόβου του Κιλκίς (35 εγκαταστάθηκαν στο Χρυσόκαμπο, 33 στο Λιμνότοπο, 62 στη Σιταριά και 70 στη Νέα Καβάλα, όνομα που δόθηκε από τους κατοίκους σε ανάμνηση της πόλης που εγκατέλειψαν). Τον Αύγουστο του 1934 ο Β. Χαντζίδης, πρόεδρος της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Καπνεργατών Αματόβου, απευθύνει χαιρετισμό στην Καβάλα: "[...] Εξ ονόματος των απερχομένων οικογενειών χαιρετίζομεν την πόλιν της Καβάλλας. Ευχόμεθα να ανατείλουν καλλίτεραι ημέραι διά την μητρόπολιν αυτήν της καπνικής κινήσεως […]. Η Καβάλλα υπήρξε πάντοτε στοργική εις τα τέκνα της και ημείς ευγνώμονες αποχαιρετώμεν αυτήν, με την ελπίδα ότι εις την νέαν μας εγκατάστασιν θα φανώμεν αντάξιοι των παραδόσεων αυτής".

Μαθητικά συσσίτια στην Καβάλα της οικονομικής κρίσης (1930-1933)

Μαθητικά συσσίτια στην Καβάλα της οικονομικής κρίσης (1930-1933)

Στην Καβάλα η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 έπληξε καίρια όλη την οικονομία του καπνού (παραγωγή, επεξεργασία, εμπόριο) και οδήγησε χιλιάδες ανθρώπους στην ανεργία. Καθώς το Ταμείο Ασφάλισης Καπνεργατών (ΤΑΚ) δεν είχε τους αναγκαίους πόρους για να καλύψει τα επιδόματα ανεργίας, οι περίπου 8.000 Καβαλιώτες που ζούσαν αποκλειστικά από την επεξεργασία των καπνών (7.721 άνδρες και γυναίκες, κάπου 4.000 οικογένειες), οδηγήθηκαν στην έσχατη φτώχεια και ήρθαν αντιμέτωποι ακόμη και με το φάσμα της πείνας. Σε απόγνωση οδηγήθηκαν και χιλιάδες άλλοι εργαζόμενοι (επαγγελματίες, βιοτέχνες, μικροί έμποροι κ.ά.), που εξαρτιόνταν από το εισόδημα των καπνεργατών της πόλης και των καπνοπαραγωγών της αγροτικής περιφέρειας.[1]

Λαϊκά συσσίτια στην Καβάλα της οικονομικής κρίσης (1930-1933)

Λαϊκά συσσίτια στην Καβάλα της οικονομικής κρίσης (1930-1933)

Η κρίση και η ανεργία. Στην περιοχή της Καβάλας η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 εκδηλώθηκε κυρίως ως καπνική και έπληξε όλη την οικονομία του καπνού: παραγωγή, επεξεργασία και εμπόριο.[1] Καθώς η ζήτηση των ελληνικών καπνών είχε μειωθεί στις διεθνείς αγορές, πολλοί καπνέμποροι δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους προς τους αγρότες και τις τράπεζες, ανέστειλαν τις πληρωμές και οδηγήθηκαν σε πτώχευση. Οι υπόλοιποι, στην προσπάθειά τους να γίνουν περισσότερο ανταγωνιστικοί, συρρίκνωσαν την επεξεργασία του καπνού και έθεσαν υπό αμφισβήτηση τις μέχρι τότε σημαντικές κατακτήσεις του καπνεργατικού κλάδου.