Καβάλα, καλοκαίρι 1924… Η αναχώρηση των μουσουλμάνων της Ανταλλαγής

 

Καβάλα, καλοκαίρι 1924… Η αναχώρηση των μουσουλμάνων της Ανταλλαγής * 

[…] Μέχρι το 1922 το μουσουλμανικό στοιχείο υπερτερούσε πληθυσμιακά σε όλη την έκταση του μετέπειτα νομού Καβάλας [1], με εξαίρεση την ομώνυμη πόλη και το νησί της Θάσου. Στα χωριά της υποδιοίκησης / επαρχίας Καβάλας (24 οικισμοί με 10.634 κατοίκους στην απογραφή του 1920) δεν υπήρχε ελληνικός πληθυσμός, εκτός από περίπου 300 πρόσφυγες του 1913-1914 από τη Βουλγαρία, τη Θράκη και τη Μικρά Ασία. Στην επαρχία Νέστου (59 οικισμοί με 19.487 κατοίκους) οι περίπου 500 Έλληνες του  Καγιά Μπουνάρ (Πετροπηγής) και του Σαρή Σαμπάν (Χρυσούπολης) μαζί με τους περίπου 1.200 πρόσφυγες του 1913-1914 δεν ξεπερνούσαν το 9% του πληθυσμού. Στο χώρο της επαρχίας Πραβίου (46 οικισμοί με 16.434 κατοίκους) οι μουσουλμάνοι υπερείχαν ελαφρώς των χριστιανών.

Το πρόβλημα της ύδρευσης στους προσφυγικούς οικισμούς της επαρχίας Νέστου, δεκ. 1920

 Το πρόβλημα της ύδρευσης στους οικισμούς της επαρχίας Νέστου

(ανάρτηση στο FB, 16 Μαΐου 2022)*

«Τα κοινοτικά συμβούλια του Γιακά Χρυσουπόλεως [1] έχουσι καθήκον επιτακτικόν να ασχοληθώσι μετά σοβαρότητος και να υποδείξωσι εις το συμβούλιον του “Ταμείου των Κοινοτικών Περιουσιών” τα μαρτύρια άτινα υφίστανται οι κάτοικοι των συνοικισμών των εκ της παντελούς ελλείψεως ύδατος.

Λόγου δε γενομένου περί κοινοτικών περιουσιών των τέως εν Τουρκία τοιούτων, κρίνομεν σκόπιμον να αναφέρωμεν ότι οι 50% εναπομείνατες κάτοικοι της πάλαι ποτε ανθηροτάτης κοινότητος Νέας Εφέσου του Νομού Σμύρνης (ης η εκδικασθείσα περιουσία υποθέτομεν ότι δεν θα ήτο ελάσσων των 150.000 χρυσών τουρκικών λιρών) κατοικούσι ήδη εις τον Γιακάν Χρυσουπόλεως και έχουσι πληρέστατα δίκαιον να ζητήσωσι το μερίδιόν των, ίνα το χρησιμοποιήσωσι εις τας νέας αυτών κοινότητας.

26 Ιουλίου 1915, “πάνδημον συλλαλητήριον” για τη “θυσία της Καβάλλας”

26 Ιουλίου 1915, “πάνδημον συλλαλητήριον” για τη “θυσία της Καβάλλας” 

“Οι Έλληνες, οι Τούρκοι και οι Ισραηλίται της επαρχίας Καβάλλας συνελθόντες εις πάνδημον συλλαλητήριον σήμερον επί τη ειδήσει της υπό των Δυνάμεων της Συνεννοήσεως ζητηθείσης παραχωρήσεως αυτής εις τους Βουλγάρους, διαμαρτυρόμεθα εντονότατα εν ονόματι του πολιτισμού και της αρχής των εθνικοτήτων δι’ άδικον παραχώρησιν των Ελληνικοτάτων μερών, εις α ούτε υπάρχει, ούτε υπήρξε ποτέ Βούλγαρος κάτοικος.

Πανούκλα στην Καβάλα και στο Σαρή Σαμπάν (Χρυσούπολη) στα 1924

Πανούκλα στην Καβάλα και στη Χρυσούπολη, 1924

Σε πρόσφατο σημείωμα στο FB, με θέμα την εμφάνιση πανώλης στην Καβάλα το 1835-1836*, σημειώσαμε επιλογικά: “Η πανούκλα επανεμφανίστηκε στην Καβάλα το καλοκαίρι του 1924, στους άθλιους προσφυγικούς καταυλισμούς (σε άλλη ανάρτηση)”. Πρόκειται για μια άγνωστη πτυχή της νεότερης τοπικής μας ιστορίας, που αξίζει να την παρακολουθήσουμε μέσα από τα δημοσιεύματα του Τύπου της εποχής (εφημ. Θάρρος της Δράμας και Μακεδονία της Θεσσαλονίκης).

Το καλοκαίρι του 1924 η κοινωνία της Καβάλας και της ευρύτερης περιοχής θορυβήθηκε από την εμφάνιση κρουσμάτων πανώλης (πανούκλας). Με την κινητοποίηση των υγειονομικών Αρχών και τη λήψη των αναγκαίων μέτρων, η νόσος δεν πήρε επιδημικές διαστάσεις και σύντομα καταπολεμήθηκε.