Στα 40
χρόνια της Μικρασιατικής Καταστροφής – μια προκήρυξη
(ανάρτηση στο FB, 10 Απριλίου 2022)*
Το Σεπτέμβριο του 1962 μια επιτροπή από εξέχουσες μορφές της πνευματικής ζωής του τόπου μας, ανθρώπους με προσφυγική καταγωγή*, απηύθυνε προκήρυξη προς τον προσφυγικό κόσμο με αφορμή τις επικείμενες εκδηλώσεις για τα 40 χρόνια της Μικρασιατικής Καταστροφής:
Από το
Οδεμήσιο στη Σμύρνη της Καταστροφής (Αύγ. 1922) - μαρτυρία μιας προσφυγοπούλας της Καβάλας
(ανάρτηση στο FB, 19 Απριλίου 2022)*
«Έτσι περνούσαν τα χρόνια [στο Οδεμήσιο] μέχρι που έγινε ο διωγμός. Το πώς μας πήρε η μανούλα μου τρία παιδιά, εμένα, τον Μανώλη και τον Γιώργο που ήταν βρέφος, ένας θεός το ξέρει. Ο πατέρας απουσίαζε, ο θείος Αξαρλής μας έριξε μέσα στο τρένο που ήταν από πάνω ανοιχτό και βγήκαμε στη Σμύρνη. Μαζευτήκαμε στην εκκλησία Αγία Φωτεινή, όπου μας έβαλαν φωτιά. Το πώς σωθήκαμε, ο θεός το ξέρει. […]
Από την
Μπάφρα στο Ορφανοτροφείο της Σύρου και μετά στην Καβάλα
(ανάρτηση στο FB, 27 Απριλίου 2022)*
«Μητέρα δε γνώρισα και τον πατέρα μου τον σκότωσαν οι
τσέτσες. Όταν λοιπόν μας σήκωσαν από την πατρίδα μας την Μπάφρα και μας
έστειλαν όλους στην εξορία, είμαστε η γιαγιά μου η Θωμαή, μια θεία μου, εγώ η
Άννα, που τότε ήμουν 7 χρονών, και η μικρή αδελφή μου η Αναστασία, 5 χρονών.
Στο δρόμο της εξορίας θέριζαν οι αρρώστιες. Πέθαναν κι η γιαγιά και η θεία, από τύφο και χολέρα, και μείναμε μόνα μας δυο κοριτσάκια. Όμως η Αναστασία δεν μπορούσε πια να περπατήσει. Μια γυναίκα έγραψε το όνομά της σ’ ένα χαρτί, της το έραψε στη μαντίλα που φορούσε και της είπε: “αν σε ρωτήσουν πώς σε λένε, θα τους δείξεις αυτό”. Την αφήσαμε στο δρόμο. Γυρνούσα πίσω να την κοιτώ, μέχρι που δεν την έβλεπα άλλο.
Ορφανά
Ελλήνων και Αρμενίων της Near East Relief στην Καβάλα
(ανάρτηση στο FB, 25 Απριλίου 2022)
Πρόσφυγες
από την Ανατολική Θράκη στην Καβάλα
(ανάρτηση στο FB, 23 Απριλίου 2022)*
«Μας πήραν φορτηγά πλοία ελληνικά. Είχανε κανονίσει πότε θα φύγει το ένα χωριό, πότε το άλλο. Εμείς οι Μυριοφτινοί φύγαμε τελευταίοι. […] Στα καράβια είμασταν ο ένας απάν’ στον άλλο. Όσοι χωρούσανε, τ’ αμπάρια γεμάτα και το κατάστρωμα γεμάτο. Εγώ θυμάμαι ότι καθόμουν στο κατάστρωμα. Το ταξίδι κράτησε γύρω στις δεκαοκτώ ώρες. Το πλοίο ήρθε εδώ στην Καβάλα.[…] Μας βγάζαν απ’ τα πλοία με βάρκες, μας παίρνανε με τα κάρα και μας πηγαίνανε στα καπνομάγαζα.
Πρόσφυγες στις
Καπναποθήκες της Καβάλας
(ανάρτηση στο FB, 14 Απριλίου 2022)*
Έγγραφο 1. “Η Πρεσβεία της Γαλλίας έχει την τιμή να
εκθέσει στον Υπουργό Εξωτερικών [της Ελλάδας] τα ακόλουθα γεγονότα: Πριν από
δύο χρόνια περίπου, ο κ. Kuffler, διευθυντής της Société des Tabacs d’ Orient
et d’ Outre-Mer στην Καβάλα, έθεσε δωρεάν στη διάθεση της τοπικής Επιτροπής
Περιθάλψεως Προσφύγων δύο καπναποθήκες της εταιρείας. Ευνόητο είναι ότι η αυτή
η παραχώρηση θα ήταν μικρής διάρκειας. Έκτοτε ο κ. Kuffler έχει επανειλημμένως
ζητήσει την εκκένωση των Αποθηκών, οι οποίες πλέον κατέχονται από ένα μικρό αριθμό
προσφύγων, όμως το αίτημά του δεν έχει ικανοποιηθεί.[…]
Από την Πέραμο της Κυζίκου στην Καβάλα
(ανάρτηση στο FB, 12 Απριλίου 2022)*
«Οι φλόγες και η σφαγή της Σμύρνης δεν άργησαν να απλωθούν ως την Προύσα και την Κύζικο. Και μια μέρα φτάνει στην Κωνσταντινούπολη ένα περαμιώτικο καΐκι, που ταξίδευε όλη την νύχτα με πανιά και με κουπιά, και ένα γράμμα τσαλακωμένο και ποτισμένο από τον ιδρώτα ήρθε στα χέρια του εμπόρου Γιάννη Δεσύλλα, ταμία του εν Κωνσταντινουπόλει Ανορθωτικού Συνδέσμου των Περαμίων. Το παραθέτουμε ολόκληρο:
Από τα χωριά του Σεμπίν Καραχισάρ στην Καβάλα και στον Αμυγδαλεώνα*
Φθάσαντες εις Κωνσταντινούπολιν επίστευαν ότι ετελείωσαν τα βάσανα και οι περιπέτειαί των και εδόξαζον τον Θεόν. Όμως άμα τη αφίξει των ενεκλείσθησαν εις τα στρατόπεδα του Σελιμιέ (την οποίαν δικαίως επωνόμασαν ελιουμιγιέ κισλασί, δηλ. τόπον θανάτου) λόγω του ότι καθ’ εκάστην εκ των εις αυτό συγκεντρωθέντων 13.500 προσφύγων εύρισκον τον θάνατον 70-80 άτομα ημερησίως.
Πριν 65 χρόνια… Η
δημιουργία της Κηπούπολης, 1957
(ανάρτηση στο FB,
2 Ιανουαρίου 2022)
Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 η Κοινωνική Πρόνοια Καβάλας αρχίζει να υλοποιεί ένα ευρύ πρόγραμμα αυτοστέγασης για τις περίπου 800 “κακώς εστεγασμένες” προσφυγικές οικογένειες της Καβάλας*. Το πρόγραμμα περιλάμβανε παραχώρηση οικοπέδων 250-300 τ.μ. και δάνειο 16.000 - 34.500 δραχμών για την ανέγερση ιδιόκτητου σπιτιού.
Μαρτυρίες
για τους πρόσφυγες της Νέας Καρβάλης
(ανάρτηση
στο FB, 2 Ιουλίου 2021)
Μια
μαρτυρία για τη Νέα Καρβάλη (με αφορμή τη σημερινή συγκέντρωση διαμαρτυρίας της
Πρωτοβουλίας για την Προστασία του Περιβάλλοντος Ν. Καβάλας)
“Προτού
να έρθουμε στην Ελλάδα με την Ανταλλαγή, οι φερμένοι από την Πόλη Γκελβεριώτες
που βρίσκονταν στην Αθήνα έκαναν μια επιτροπή για την εγκατάστασή μας. Η
επιτροπή γύρισε σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, αυτά που ήταν προορισμένα για την
εγκατάσταση των προσφύγων, και διάλεξε μια τοποθεσία 10 χλμ. ανατολικά από την
Καβάλα. Ήταν άλλοτε τσιφλίκι του Σισμάνογλου (αυτουνού που έκανε το Σανατόριο)
και χάρισε το 1/5 στο Υπουργείο Γεωργίας και τα 4/5 στους πρόσφυγες από το
εσωτερικό της Μικράς Ασίας.
