Ημείς οίτινες εζήσαμεν μέσα εις τα σχολεία…

Ημείς οίτινες εζήσαμεν μέσα εις τα σχολεία…

(σημείωμα στο FB, 17 Νοεμβρίου 2016)

Φωτ. Βούλας Παπαΐωάννου

Το Μάρτιο του 1952 οι κάτοικοι του συνοικισμού Κωνσταντινιά Νέστου απευθύνονται στο Βασιλέα Παύλο, τον Πρόεδρο της Κυβέρνησης και τον Υπουργό Παιδείας και ζητούν οικονομική ενίσχυση για την ανέγερση σχολείου και εκκλησίας:

"Τυγχάνομεν πρόσφυγες εκ Τραπεζούντος Πόντου, πιστοί και αφοσιωμένοι υπήκοοι της Υμετέρας Σεπτής Μεγαλειότητος και γνήσιοι αδελφοί και τέκνα της προσφιλεστάτης μητρός Ελλάδος. 29 έτη συμπληρούνται αφ’ ότου ήλθομεν εκ Τραπεζούντος εις την Ελλάδα, συμφώνως προς την συνθήκην ανταλλαγής Λωζάνης, και εγκατεστάθημεν ενταύθα εις τον συνοικισμόν Κωνσταντινιά (Κοτσαγλάρ) επαρχίας Νέστου - Νομού Καβάλας, όπου εξακολουθούμεν μένοντες ως κάτοικοι αυτής.

Η Φραντζεσκούλα στην Καβάλα του 1852

 

Η Φραντζεσκούλα στην Καβάλα του 1852

(σημείωμα στο FB, 6-11-2016)

“Η πλαξ αύτη καλύπτει άνθος αρτίως μαρανθέν, νεάνιδα, παρθένον εικοσιδιετή, την Φραντζεσκούλαν Μ. Φοσκόλου εκ Σμύρνης, αποθανούσαν την 1ην Νοεμβρίου 1852”. Και στα γαλλικά: “Τελευταία μαρτυρία αγάπης από την οικογένειά της που θρηνεί. Εδώ αναπαύεται η Françoise M. Foscolo, που πέθανε την 1η Νοεμβρίου 1852 στην ηλικία των 22 ετών. Προσευχηθείτε γι’ αυτήν”*

Από την Απελευθέρωση της Καβάλας, 26/27 Ιουνίου 1913

 

«Καβάλλα κατελήφθη εν ονόματι Βασιλέως...»

(σημείωμα στο FB, 27-6-2016)

«Καβάλλα κατελήφθη εν ονόματι Βασιλέως...». Το θριαμβικό τηλεγράφημα φθάνει στην Αθήνα το μεσημέρι της 27ης Ιουνίου και η ανέλπιστη είδηση απλώνεται αμέσως από στόμα σε στόμα. Οι καμπάνες των εκκλησιών ηχούν χαρμόσυνα, σε πολλά μέρη ξεσπούν πυροβολισμοί χαράς και από τις συνοικίες το ενθουσιώδες πλήθος συρρέει στην πλατεία Συντάγματος. Η αυθόρμητη συγκέντρωση γίνεται μαζική διαδήλωση, που κατεβαίνει την οδό Σταδίου και καταλήγει στην πλατεία Ομονοίας. Το κέντρο της πρωτεύουσας δονείται από πανηγυρισμούς, παντού ανεμίζουν σημαίες και τα πλήθη τραγουδούν τον εθνικό ύμνο.

Κώδιξ της εν Καβάλλα Ορθοδόξου Ελληνικής Κοινότητος, 1864-1889

 

Κώδιξ της εν Καβάλλα Ορθοδόξου Ελληνικής Κοινότητος, 1864-1889 

(σημείωμα στο FB 3 Νοεμβρίου 2016)

Η 1η σελίδα του Κώδικα

  Αρχές Νοεμβρίου του 1864 οι λίγοι Έλληνες της Καβάλας (κάπου 80-90 οικογένειες ήταν οι μόνιμοι κάτοικοι) βλέπουν με απογοήτευση “ὅτι τά κοινά ἡμῶν πράγματα διευθυνόμενα κατά τό δοκοῦν ἑκάστῳ ἔφθασαν εἰς ἐσχάτην παραλυσίαν καί ἀντί νά προοδεύσωσι ἐπί τά κρείττω, ὡς ἡ σημερινή ἐποχή ἀπαιτεῖ, τοὐναντίον ὀπισθοδρομοῦν καθ' ἑκάστην ἐπί τά χείρω”.

Για να διορθώσουν λοιπόν “τήν ἐλεηνήν κατάστασιν τῶν πραγμάτων τῆς Κοινότητός μας”, αποφασίζουν να συνενώσουν τις δυνάμεις τους και να οργανώσουν σε νέες βάσεις την ελληνορθόδοξη κοινότητα. Οι προσδοκίες τους υποδηλώνονται στο εικονιζόμενο εισαγωγικό έγγραφο του κώδικα της κοινότητας:

Για τη δική μας Νάνσυ Χόρτον...

 

Για τη δική μας Νάνσυ Χόρτον...

(σημείωμα στο FB, 20 Φεβρουαρίου 2016)

Από την εκδήλωση της 13ης Σεπτεμβρίου 2009 στο αμφιθέατρο του ΤΕΙ (σημ. Διεθνές Πανεπιστήμιο) Καβάλας

Απόσπασμα από κείμενο που δημοσίευσα στις τοπικές εφημερίδες μετά τις εκδηλώσεις για την "Ημέρα Μνήμης" 2009 του Συλλόγου Μικρασιατών της Καβάλας, στις 13-14 Σεπτεμβρίου 2009.

 

“Οι εκδηλώσεις των πολιτιστικών συλλόγων έχουν συνήθως μικρή εμβέλεια και το ενδιαφέρον τους περιορίζεται στις τοπικές κοινωνίες. Γι’ αυτό και μας εξέπληξαν τα τηλεφωνήματα και τα ηλεκτρονικά μηνύματα από συλλόγους και μέσα ενημέρωσης άλλων πόλεων, από την Κομοτηνή μέχρι την Αθήνα. Ακόμη περισσότεροι ήταν αυτοί που μας ζήτησαν υλικό και φωτογραφίες.

Το ότι όμως θα δεχόμασταν συγκινητικά μηνύματα και συγχαρητήρια από ομογενείς της Αμερικής, αυτό δεν το περιμέναμε! Ούτε βέβαια μπορούσαμε να φανταστούμε ότι αποσπάσματα από την εκδήλωση της 13ης Σεπτεμβρίου, στο Αμφιθέατρο του ΤΕΙ Καβάλας, θα προβάλλονταν -όπως μάθαμε- από ελληνικά τηλεοπτικά μέσα των ΗΠΑ. Πώς έφτασαν εκεί; Ακόμη το ψάχνουμε!

Για την Ελένη και την Κυριάκα (25 Νοεμβρίου, “Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών”)

 

Για την Ελένη και την Κυριάκα (25 Νοεμβρίου, “Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών”)

(σημείωμα στο FB, 22 Νοεμβρίου 2016)

Η Ελένη είχε άτυχο γάμο. Στα 1859 την πάντρεψαν μικρή με το Σωτήρη Καγιαποναρλή*, κι από την πρώτη μέρα υπέμενε καρτερικά τις “αταξίες”, τις ταπεινώσεις και τη βία του άξεστου συζύγου της. Όταν αυτός άρχισε να την εκδίδει επί χρήμασι (“προσφέρων αυτήν εις ατιμίαν μετά αλλοθρήσκων προς το δράξαι χρήματα”), μάζεψε όλο της το θάρρος, πήρε για στήριγμα τη μητέρα της και παρουσιάστηκε στο μικτό εκκλησιαστικό δικαστήριο της Καβάλας.

Εκεί, ενώπιον του αρχιερέως και των τζορμπατζήδων, των προκρίτων της Κοινότητας, αφηγήθηκε τα βάσανά της και ζήτησε διαζύγιο. Ερωτηθείς ο Σωτήρης “διατί δέρρει την γυναίκα του και διατί ούτω φέρεται, απεκρίθη ότι είναι γυνή του, αλλά δεν την θέλει τώρα…”.

Στη Σέλιανη (σημ. Φιλίππους)

 

Στη Σέλιανη

(σημείωμα στο FB, 26 Νοεμβρίου 2016)

Πρόσφυγες στη Σέλιανη (από το αρχείο του Πολιτιστικού Συλλόγου Φιλίππων)

  "Στην Καβάλα μείναμε μόνο 2-3 μέρες. Στην καπναποθήκη του Τσιμίνο, πίσω από τις Καμάρες. Μετά άρχισαν να μας στέλνουν στα χωριά. Η επιτροπή μας έδωσε ένα κάρο για να βολέψουμε στο ταξίδι τους ανήμπορους και τα παιδιά. Οι άλλοι κινήσαμε με τα πόδια.
        Φτάσαμε στη Σέλιανη αργά το απόγευμα. Μας υποδέχτηκαν στην είσοδο του χωριού οι Τούρκοι προύχοντες και μας καλωσόρισαν. Ο πρόεδρος έφυγε και σε λίγη ώρα ξαναφάνηκε κρατώντας από το καπίστρι ένα γάιδαρο φορτωμένο με δυο κοφίνια. Το ένα κοφίνι ήταν γεμάτο ψωμιά, το άλλο είχε φασόλια, τραχανά, τυρί, μυζήθρα, δυο ξερές κολοκύθες, ένα κιούπι τουρσί, ένα μπουκάλι λάδι, ξερά σύκα, αυγά και καμιά οκά αλάτι. Επάνω στο σαμάρι είχε ένα τσουβάλι πατάτες κι ένα μεγάλο σακούλι αλεύρι. Κράταγε κι ένα μικρό γκιούμι γεμάτο γάλα. Για τα παιδιά, είπε. Είναι βρασμένο…

Περί Γενοκτονίας (ένα σχόλιο για τη δήλωση του υπουργού Παιδείας κ. Νίκου Φίλη, Νοε. 2015)

 

Περί Γενοκτονίας (ένα σχόλιο για τη δήλωση του υπουργού Παιδείας κ. Νίκου Φίλη)

(Ανάρτηση στο FB, 3 Νοεμβρίου 2015)

 

Οι χθεσινές δηλώσεις του Υπουργού Παιδείας Ν. Φίλη επανέφεραν πάλι στο προσκήνιο το ζήτημα της Γενοκτονίας και έθεσαν το γνωστό ερώτημα: Οι διώξεις των ελληνικών πληθυσμών στο χώρο της Ανατολής κατά την περίοδο 1914-1922 είναι Γενοκτονία ή κάτι άλλο;

Η άποψή μου είναι ότι η όποια γενοκτονία δεν πρέπει να προσεγγίζεται συγκριτικά με άλλες (Ολοκαύτωμα, Γενοκτονία Αρμενίων), αλλά να εξετάζεται με βάση τα κριτήρια που έχει θέσει η διεθνής κοινότητα προκειμένου να αναγνωρίζει ένα μαζικό έγκλημα ως έγκλημα Γενοκτονίας.

Πτυχές μιας δύσκολης συμβίωσης: Αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις γηγενών - προσφύγων στην Καβάλα, 1922-1925

 

Πτυχές μιας δύσκολης συμβίωσης: Αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις γηγενών - προσφύγων στην Καβάλα, 1922-1925*

Εισαγωγή

Από την επαύριον της Μικρασιατικής Καταστροφής η πόλη της Καβάλας δέχτηκε προσφυγικό πληθυσμό δυσανάλογο με τα μεγέθη και τις υποδομές της.[1] Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Πρόνοιας, μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου είχαν αποβιβαστεί για προσωρινή εγκατάσταση 33.000 πρόσφυγες[2]  και η πόλη είχε καταστεί ένα απέραντο προσφυγικό στρατόπεδο.

Αναφέρει ο Τύπος της εποχής: «Η πόλις της Καβάλλας παρουσιάζει θέαμα καταπληκτικής ανθρωποσυρροής, τα ατμόπλοια αποβιβάζουσι διαρκώς πρόσφυγας της Θράκης, άπασαι δε αι οδοί κατέχονται υπό ανθρωπομαζών κοιμωμένων εις το ύπαιθρον μέχρι εξευρέσεως οικημάτων και αποθηκών. Το θέαμα του απεράντου προσφυγικού στρατοπέδου παρέχει την εικόνα βαρείας ανθρωπιστικής σκληρότητος».[3]

Οι Περαμιώτες, η Παναγία Φανερωμένη et “l’ affaire de Péramos”

 

Οι Περαμιώτες, η Παναγία Φανερωμένη et “l’ affaire de Péramos”

 

Το έτος 1903 η Πέραμος της Κυζίκου* έλαβε την ανήκουστη απόφαση να αποσκιρτήσει από την Ορθοδοξία και να προσχωρήσει στους κόλπους της Καθολικής Εκκλησίας. Αφετηρία της απονενοημένης κίνησης των Περαμίων υπήρξε η σύγκρουσή τους με το μητροπολίτη Κυζίκου Κωνσταντίνο Β΄(1900-Οκτ.1903) για τη διαχείριση της ενοριακής Μονής Παναγίας της Φανερωμένης*. Από την αρχή της σύντομης ποιμαντορίας του ο ιεράρχης αντιτάχθηκε στην απαίτηση των Περαμίων να έχουν αυτοί την αποκλειστική κυριότητα της Μονής, ένα δικαίωμα που ήταν παλαιόθεν αναγνωρισμένο με σουλτανικά φιρμάνια. Εξ αιτίας αυτής της διαμάχης για περίπου δύο χρόνια οι Περαμιώτες δεν είχαν καμία σχέση ή επαφή με το μητροπολίτη τους και δεν τον μνημόνευαν στις ιεροτελεστίες.